کاشیهای سنتی ایرانی با تاریخچهای چند هزار ساله، جزئی جداییناپذیر از معماری این سرزمین بودهاند. این کاشیها نه تنها به عنوان عنصر تزئینی، بلکه به عنوان عنصری کاربردی در سازهها به کار میرفتهاند. یکی از این نوع کاشیها، کاشی سنتی شبکه است که با لعاب فیروزهای و بافت متخلخل خود، نمادی از هنر و معماری ایرانی بهشمار میرود. این کاشی که بهطور کامل به صورت دستی ساخته میشود و در کورههای سنتی پخته میشود، بهطور خاص به دلیل ویژگیهای منحصر به فردش، در مناطق گرم و خشک ایران مورد استفاده قرار میگیرد. در این مقاله، به بررسی تاریخچه، ویژگیها، شیوه ساخت، کاربردها و اهداف تولید کاشی سنتی شبکه خواهیم پرداخت.
![کاشی شبکه (نرده) 1 کاشی سنتی شبکه کاشی سنتی شبکه بانکی فخر و مدین کاشی فخر و مدین کاشی سوراخ دار کاشی سنتی فیروزه ای کاشی تزیینی سنتی کاشی آبی سنتی خرید انواع کاشی سنتی](https://vendabrick.com/wp-content/uploads/2024/03/5-17.jpg)
کاشی سنتی شبکه
تاریخچه کاشی سنتی شبکه در معماری ایرانی
معماری ایرانی همواره با طبیعت و اقلیم سازگار بوده است. در مناطق گرم و خشک ایران، نیاز به مصالحی که بتواند تأثیرات حرارتی خورشید را کاهش دهد، به شکلگیری و توسعه تکنیکها و مصالح خاصی انجامید. یکی از این مصالح کاشیهای شبکهای یا فخر و مدین است که برای کنترل نور و حرارت طراحی شدهاند.
- فخر و مدین: فخر و مدین یک نوع کاشی یا آجر مشبک است که در معماری سنتی ایرانی برای تهویه طبیعی و کنترل نور استفاده میشد. این کاشیها با طرحهای شبکهای خود، به جریان هوا اجازه عبور میدهند در حالی که نور خورشید را به میزان قابل توجهی کاهش میدهند. این ویژگیها باعث میشد تا فضاهای داخلی ساختمانها خنکتر و راحتتر باشند.
- رنگ فیروزهای و کاربرد آن در معماری سنتی: رنگ فیروزهای یکی از رنگهای اصلی در هنر و معماری ایرانی است. این رنگ که نمادی از آسمان و آب است، در کاشیهای سنتی شبکه نیز به کار میرود. لعاب فیروزهای این کاشیها نه تنها به زیبایی بصری آنها میافزاید بلکه درخشندگی خاصی به آنها میبخشد که در نور خورشید بهویژه در مناطق گرم و خشک به وضوح دیده میشود.
ویژگیهای کاشی سنتی شبکه
کاشی سنتی شبکه با ویژگیهای منحصربهفرد خود، جزو مصالحی است که هم به لحاظ زیباییشناسی و هم به لحاظ عملکردی در معماری ایرانی جایگاه ویژهای دارد. این کاشیها با طرحهای متخلخل و لعاب فیروزهای خود، تأثیرات زیادی بر ظاهر و کارکرد ساختمانها میگذارند.
- بافت متخلخل: یکی از ویژگیهای اصلی کاشی سنتی شبکه، بافت متخلخل آن است. این بافت که بهصورت شبکهای طراحی شده است، به هوا اجازه میدهد تا به راحتی از آن عبور کند. این امر به خنکسازی فضاهای داخلی کمک میکند و از گرم شدن بیش از حد آنها جلوگیری میکند.
- کاهش نور خورشید: کاشی سنتی شبکه به گونهای طراحی شده است که نور خورشید را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد. این ویژگی باعث میشود که فضاهای داخلی ساختمانها از نور ملایم و کنترلشده بهرهمند شوند، بدون اینکه نیاز به پردهها یا سایر وسایل کنترل نور باشد.
- لعاب فیروزهای: لعاب فیروزهای که بر روی کاشیهای شبکهای استفاده میشود، به آنها ظاهری زیبا و چشمنواز میبخشد. این لعاب علاوه بر زیبایی، به حفاظت کاشی در برابر شرایط آب و هوایی مختلف نیز کمک میکند و دوام آنها را افزایش میدهد.
شیوه ساخت کاشی سنتی شبکه
فرآیند ساخت کاشی سنتی شبکه بهطور کامل به صورت دستی و با استفاده از روشهای سنتی انجام میشود. این روشها که از نسلهای گذشته به ارث رسیدهاند، به حفظ اصالت و کیفیت کاشیها کمک میکنند و آنها را به محصولاتی با ارزش تبدیل میکنند.
- مرحله اول: تهیه مواد اولیه: فرآیند ساخت کاشی سنتی شبکه با تهیه خاک مناسب آغاز میشود. خاکی که برای ساخت این کاشیها استفاده میشود باید از کیفیت بالایی برخوردار باشد تا کاشی نهایی دارای دوام و استحکام کافی باشد. این خاک معمولاً از معادن محلی تأمین میشود و پس از انتخاب و بررسی، آماده استفاده میگردد.
- مرحله دوم: قالبگیری دستی: پس از آمادهسازی خاک، مرحله قالبگیری آغاز میشود. در این مرحله، خاک به صورت دستی در قالبهای چوبی یا فلزی قرار داده میشود و به شکل نهایی کاشی درآورده میشود. طرحهای شبکهای بهدقت بر روی کاشیها ایجاد میشود تا بافت متخلخل آنها به درستی شکل گیرد.
- مرحله سوم: خشک کردن و پخت در کورههای سنتی: پس از قالبگیری، کاشیها به مدت چند روز در معرض هوا قرار میگیرند تا خشک شوند. سپس، کاشیها به کورههای سنتی منتقل میشوند و در دمای بالا پخته میشوند. این فرآیند پخت باعث میشود تا کاشیها دارای استحکام بالا و رنگ یکنواختی باشند.
- مرحله چهارم: لعابکاری: پس از پخت اولیه، کاشیها به مرحله لعابکاری میرسند. لعاب فیروزهای بهدقت بر روی سطح کاشیها اعمال میشود و سپس کاشیها مجدداً در کوره پخته میشوند تا لعاب بهطور کامل تثبیت شود و کاشیها آماده استفاده شوند.
کاربردهای کاشی سنتی شبکه در معماری مدرن و سنتی
کاشی سنتی شبکه با ویژگیهای خاص خود، در معماری ایرانی بهویژه در مناطق گرم و خشک کاربردهای فراوانی دارد. این کاشیها علاوه بر استفاده در بناهای سنتی، در معماری مدرن نیز به کار گرفته میشوند و نقش مهمی در طراحی و عملکرد ساختمانها ایفا میکنند.
- پنجرهها و نردههای تراس: یکی از رایجترین کاربردهای کاشی سنتی شبکه، استفاده از آنها در جلوی پنجرهها و بهعنوان نردههای تراس است. این کاشیها با ایجاد سایه و تهویه طبیعی، به بهبود شرایط داخلی ساختمان کمک میکنند و همچنین جلوهای زیبا و هنری به نمای خارجی میبخشند.
- پوشش تاسیسات ساختمانی: در معماری مدرن، کاشیهای سنتی شبکه بهعنوان پوششی برای تاسیسات ساختمانی مورد استفاده قرار میگیرند. این کاشیها نه تنها تاسیسات را از دید پنهان میکنند، بلکه به دلیل طرحهای زیبا و متخلخل خود، به تهویه و خنکسازی تجهیزات نیز کمک میکنند.
- تزئینات نما: کاشی سنتی شبکه میتواند بهعنوان عنصری تزئینی در نمای ساختمانها به کار رود. این کاشیها با طرحهای پیچیده و لعابهای درخشان خود، به نمای ساختمانها زیبایی و هویت خاصی میبخشند و آنها را از سایر سازهها متمایز میکنند.
کاشی سنتی شبکه و تأثیر آن بر کاهش مصرف انرژی
یکی از دلایل اصلی استفاده از کاشیهای شبکهای در معماری سنتی ایرانی، توانایی آنها در کاهش مصرف انرژی است. این کاشیها با ایجاد تهویه طبیعی و کاهش گرمای داخلی ساختمان، نیاز به سیستمهای خنککننده را کاهش میدهند و به صرفهجویی در مصرف انرژی کمک میکنند.
- تهویه طبیعی: کاشی سنتی شبکه با بافت متخلخل خود، به جریان هوا اجازه میدهد تا بهطور طبیعی در ساختمان جریان یابد. این تهویه طبیعی باعث میشود تا فضای داخلی ساختمان در روزهای گرم تابستان خنکتر باشد و نیاز به استفاده از سیستمهای تهویه مطبوع کاهش یابد.
- کاهش تابش مستقیم نور خورشید: این کاشیها با کاهش تابش مستقیم نور خورشید به داخل ساختمان، از گرم شدن بیش از حد فضاهای داخلی جلوگیری میکنند. این امر نه تنها به افزایش راحتی ساکنان کمک میکند، بلکه باعث کاهش نیاز به استفاده از پردهها و سایبانها میشود.
- کاهش هزینههای انرژی: با استفاده از کاشی سنتی شبکه در ساختمانها، هزینههای انرژی مربوط به خنکسازی و روشنایی کاهش مییابد. این کاهش هزینهها در طول زمان میتواند به صرفهجویی قابل توجهی منجر شود و همچنین به حفظ محیط زیست کمک کند.
شرکت آجر وندا: پیشگام در احیای هنر و مصالح سنتی
شرکت آجر وندا با هدف احیای هنر و مصالح سنتی ایران، به تولید کاشیهای سنتی با کیفیت و طراحیهای اصیل پرداخته است. این شرکت با بهرهگیری از تجربیات خود در زمینه تولید کاشیهای سنتی و با الهام از بناهای تاریخی ایران، توانسته است محصولاتی منحصربهفرد و با ارزش تولید کند.
- بازطراحی و تولید کاشیهای سنتی: آجر وندا با تحقیق و بررسی دقیق بناهای تاریخی ایران، طرحهای کاشیهای سنتی را شناسایی و بازطراحی میکند تا آنها را در محصولات خود به کار ببرد. این فرآیند بازطراحی، به شرکت اجازه میدهد تا کاشیهایی با اصالت و کیفیت بالا تولید کند که بتوانند در سازههای مدرن نیز مورد استفاده قرار گیرند.
- حفظ و گسترش معماری ایرانی: یکی از اهداف اصلی شرکت آجر وندا، حفظ و گسترش معماری و هنر ایرانی است. این شرکت با تولید کاشیهای سنتی نظیر کاشی شبکه، تلاش میکند تا این هنر و معماری را در برابر تغییرات و تحولات مدرن محافظت کرده و آن را به نسلهای آینده منتقل کند.
- ارائه محصولات با کیفیت بالا: کیفیت بالا و دوام محصولات، یکی از ارکان اساسی در تولیدات آجر وندا است. این شرکت با بهرهگیری از روشهای سنتی و کنترل دقیق فرآیندهای تولید، کاشیهایی با استحکام و زیبایی منحصربهفرد تولید میکند که میتوانند در برابر شرایط مختلف جوی و محیطی مقاومت کنند.
نتیجهگیری و اهداف آجر وندا
کاشی سنتی شبکه، با طرحهای شبکهای و لعاب فیروزهای خود، نمادی از هنر و معماری ایرانی است که در گذر زمان همچنان ارزش و جذابیت خود را حفظ کرده است. این کاشیها که توسط شرکت آجر وندا با استفاده از روشهای سنتی و به صورت دستی تولید میشوند، بهطور گسترده در معماری مدرن و سنتی به کار گرفته میشوند و به بهبود عملکرد و زیبایی ساختمانها کمک میکنند.
شرکت آجر وندا با هدف احیای مصالح سنتی ایران و باززندهسازی هنرهای اصیل ایرانی، به تولید این کاشیها پرداخته است. این شرکت با تلاش برای حفظ هویت و اصالت معماری ایرانی، محصولاتی با کیفیت و طراحیهای اصیل ارائه میکند که میتوانند در سازههای مدرن و سنتی به کار گرفته شوند و زیبایی و عملکرد بهتری به آنها ببخشند.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.